🏦 Banka hesabı açarken ve ödeme yaparken: kara para önlemleri ve fon kaynağı sorusu

Kim yükümlü, ne istenir (4. ve 10. maddeler)

Kara Para Aklamaya Karşı Önlemler Kanunu (ЗМИП) 4. maddede önlemlerin zorunlu olduğu kişileri sayar; ilk bentlerde Bulgaristan Merkez Bankası (sınırsız sayıda kişiyle işlem yaptığı ölçüde), Bulgaristan'da faaliyet gösteren kredi kuruluşları, ödeme hizmeti sağlayıcıları, mali kuruluşlar, döviz büroları ve sigortacılar yer alır. Yani oturum amaçlı yatırımın bankası bu kanunun yükümlüsüdür.

10. madde „müşterinin kapsamlı kontrolü“nü beş unsur olarak tanımlar: müşterinin kimliğinin güvenilir ve bağımsız kaynaklardan gelen belge ve bilgiyle doğrulanması; gerçek faydalanıcının belirlenmesi ve sahiplik-kontrol yapısının anlaşılması; iş ilişkisinin amacı ve niteliğinin değerlendirilmesi; fonların kaynağının netleştirilmesi; ilişki boyunca işlemlerin risk profiline uygunluğunun izlenmesi. Fon kaynağı sorusu, yani bankanın sizden „bu para nereden geldi“ belgelerini istemesi, kanunun bu dördüncü unsuruna dayanır.

Metin, 12 Ekim 2026'da kanunun resmî kurum sitesindeki konsolide nüshasından (kaynak künyesinde kurum ve sürüm tarihi yazılıdır) yeniden okundu; bu nüsha birincil Devlet Gazetesi yayını değildir ve kanun sık değişir. İşlem öncesinde güncel metni kaynaktan açıp kıyaslayın.

Ne zaman uygulanır: hesap açılışı ve euro eşikleri (11. ve 15. maddeler)

11. maddenin birinci fıkrası kapsamlı kontrolün uygulanacağı durumları sayar. Hesap açılışı dahil iş ilişkisi kurulması bunların ilkidir. Kanun ayrıca tek seferlik işlemler için euro eşikleri koyar: 15.000 euro ve üzeri işlem; nakit ödemede 5.000 euro ve üzeri işlem; AB para transferi düzenlemesi kapsamındaki bir transferde ya da kripto varlık işleminde 1.000 euro ve üzeri tutar. 15.000 ve 5.000 euro eşiklerinde kanun, tutarın tek işlemle ya da birbiriyle bağlantılı birkaç işlemle aşılabileceğini yazar.

Eşiklerden bağımsız iki durum da vardır: kara para ya da terör finansmanı şüphesi ile müşterinin kimlik bilgilerinin doğruluğu, güncelliği ya da yeterliliği konusunda şüphe. 15. madde, kimlik ve gerçek faydalanıcı kontrolünün iş ilişkisi kurulmadan, hesap açılmadan ve ilgili işlem yapılmadan önce uygulanmasını öngörür (kanundaki istisnalar saklıdır); yani belgeler hesap açıldıktan sonra değil önce istenir.

• İş ilişkisi kurulması (hesap açılışı dahil): her durumda
• Tek seferlik işlem: 15.000 euro ve üzeri; nakitte 5.000 euro ve üzeri
• Transfer ve kripto işlemi: 1.000 euro ve üzeri
• Şüphe: tutardan bağımsız

Bilgilerin güncel tutulması ve basitleştirilmiş önlemler (16. ve 25. maddeler)

16. madde, yükümlülerin müşteri bilgilerini güncel tutmasını ve dosyaları periyodik olarak yenilemesini ister; sıklık riske ve müşterinin faaliyetinin türüne göre iç kurallarda belirlenir, yüksek riskli ilişkilerde daha kısa aralıklarla bakılır. Bu nedenle banka, hesap açıldıktan sonra da güncelleme belgeleri isteyebilir.

25. madde, bankanın risk değerlendirmesine göre basitleştirilmiş önlemler uygulayabileceğini yazar; bunun için üst düzey yönetici onayı gerekir. Önlemler arasında, fon kaynağının, yeterli dolaylı göstergeler varsa netleşmiş sayılması da vardır. Bunun hangi müşteriye uygulanacağı bankanın risk değerlendirmesine bağlıdır; kanun müşteriye bir hak tanımaz. Hangi belgenin isteneceği uygulama yönetmeliğine ve bankanın iç kurallarına bağlıdır; yönetmelik bu okumada açılmadı.

Siyasi nüfuzlu kişiler ve yüksek riskli ülkeler (35–39. maddeler)

35. madde, ek önlemlerin uygulanacağı durumları sayar: siyasi nüfuzlu kişilerle ilişki, yüksek riskli üçüncü ülkelerde yerleşik kişilerle ilişki, anonimliğe yol açabilecek ürünler, yüksek riskli yeni ürün ve uygulamalar. 36. madde siyasi nüfuzlu kişileri sayar: devlet ve hükümet başkanları, bakanlar, milletvekilleri, yüksek mahkeme üyeleri, merkez bankası yönetim organı üyeleri, büyükelçiler, üst düzey subaylar, devlet şirketlerinin yönetim organı üyeleri, belediye başkanları ve siyasi parti yönetim organı üyeleri gibi. Eş, birinci derece altsoy ve üstsoy ile bunların eşleri, ikinci derece yan kol akrabaları ile ortak faydalanıcı olduğu ya da yakın ticari ilişki içinde bulunduğu bilinen kişiler bağlantılı kişi sayılır.

Görevi bırakan kişi için de en az bir yıl boyunca risk dikkate alınır (37. madde). Bu kişilerle ilişki başlatmak için üst düzey yönetici onayı gerekir (38. madde) ve bankalar mal varlığının kaynağını netleştirmek için uygun adımları atar (39. madde). Siyasi bir görevi olan ya da olmuş birinin yakınıysanız bankanın daha ayrıntılı soru soracağını beklemek makuldür. Bu yazı resmî değildir; hukuki, vergi ya da mali tavsiye de değildir. Karar mercii yetkili idaredir; hiçbir yazı sonucu önceden bilemez. Kararınızı etkileyecek bir adımdan önce Bulgaristan'da yetkili bir avukattan ya da mali müşavirden yazılı görüş almanız yerinde olur.

Sık sorulanlar